Wat mij bezig houdt I

 

Dag C...! 

Ik las net jouw interview in de NRC en ik heb direct jouw boek gekocht op KOBO READERS. Toeval bestaat niet? Ik discussieerde deze morgen met een vriend en met mijn zoon en dochter per WhatsApp over “Hoe mijn vader een Nederlands paspoort kreeg”, ook in de NRC. Mijn dochter is bijna 40 jaar getrouwd met een Turkse man. En ik vergeet nooit wat er gebeurde toen ik met hen (ze waren nog niet getrouwd) op vakantie ging naar Turkije. En vlak daarna las ik over jou en jouw vader.

Wie ben ik? Jan van der Weide. Geboren april 1947 in Drenthe. Arm als een kerkrat waren we. Tweede van tien kinderen. Met dertien ging ik werken op het boerenbedrijf waar ook mijn vader eerder gewerkt had.

Die korte “boerentijd” zit diep in mij met fijne herinneringen. Tot op de dag van vandaag probeer ik op mijn reizen met boeren in contact te komen om te horen hoe het ervoor staat. In Canada en de USA (2024/2025), zoekend naar een plekje om met ons 16 ton expeditie voertuig te overnachten, zette ik vaak de HOW (Huis Op Wielen) op de mijlenlange toegangsweg tot de boerderij in afwachting van de (meestal) pick-up van de boer. En zo heb ik daar nu vrienden gemaakt en communiceren wij via WhatsApp. Rednecks en Trump-fans, en dus van de “andere kant” dan mijn levensinstelling. Maar het werkt goed voor onze pittige discussies (ICE bijvoorbeeld).

Vijftien was ik toen ik naar zee ging. Matroos. Achttien was ik toen ik voor vijf jaar tekende bij de landmacht. Op mijn tweeëntwintigste trouwde ik en we kregen een meisje en een jongen. 😊

In 1971 werd ik jachtenbouwer. Zonder enige ervaring vooraf. Dag en nacht werken, m.u.v. de zondag. In de late jaren zeventig, begin jaren tachtig klapte de economie in elkaar en gingen wij privé failliet. 13 medewerkers stonden op straat. Daar ontstond mijn eerste frustratie met het kort termijnbeleid van regeringen. Ooit van de NOM gehoord? Vermoedelijk spreken we over diezelfde tijdspanne als waarin jouw vader failliet ging?

Van de ene op de andere dag liet ik bedrijf en woning achter mij en huurde een rijtjeshuis in Zwolle. Daar was/werd ik diepongelukkig en een scheiding volgde. Ik denk dat het moeilijk is uit te leggen aan een niet-ondernemer wat een faillissement betekent. En wat een scheiding met je doet als uitleg aan mensen die niet gescheiden zijn. Mijn zoon kwam erachter toen hij zelf ging scheiden, ook met twee kinderen. Destijds heb ik een fout gemaakt door de kinderen zo plotseling uit hun bekende wereldje te halen. Dat werd mij later pas duidelijk toen zij al volwassen waren.

Ik kan mij de pijn en de bitterheid en het veranderen van stemgedrag van jouw vader heel goed voorstellen. Ik ga hier niet vertellen wat mij allemaal overkwam met overheidsinstanties en de curator en de banken (met uitzondering van de RABOBANK, daar heb ik als grootste schuldeiser nooit iets meer van gehoord).

In elk geval besloot ik ondergronds te gaan. Ik liet mij uit het gemeenteregister uitschrijven na een nare ervaring met een gemeenteambtenaar in Haarlem. Maar ik bleef nog een tiental jaren in Nederland wonen, onvindbaar voor de autoriteiten. Daar heb ik nu de “straf” voor: 50% AOW. Maar nog steeds vind ik dat het een goede beslissing was. Anders was ik een negatief persoon geworden, steeds vechtend tegen de bierkaai, lees: vechtend tegen de regering.

Om mij te wapenen voor het geval dat ik ooit “gepakt” zou worden, verzamelde ik alle parlementaire onderzoeken, te beginnen met de Lockheed-affaire van Prins Bernhard tot en met heden, nu het Toeslagenschandaal. En de plannen van het huidige minderheidskabinet dat de net afgesproken pensioenleeftijd weer om wil gooien. Omdat ik dacht: op hoog niveau wordt er gerotzooid. En vooral de politiek met hun kort termijnplannen die je als ondernemer vaak hard kunnen raken. Maar als arbeider loop je de meeste kans om gestraft te worden als je uit het gelid loopt. Ik zag mijzelf voor een rechter mij al verdedigen (nooit gebeurt 😊).

Begrijp me goed. Ik had in die tien jaar niets met criminelen te maken. Drugs of gestolen goederen of andere dingen die mensen zouden benadelen. Maar ik heb toen die tien jaar “ondergronds” wel geleefd en geld verdiend en ik ben een positief mens gebleven.

Uiteindelijk geëmigreerd. En daar mijn 25 jaar jongere vrouw ontmoet, met wie ik van nul af aan (maïs omgehakt om plaats te maken voor een nieuw te bouwen jachtbouwbedrijf) begon met een krediet van 330.000 euro van die buitenlandse bank, gekregen op mijn bedrijfsplan en mijn blauwe ogen! We zijn nu 34 jaar samen en hebben nog een 4-jarige tweeling geadopteerd op mijn 58ste. Nu zijn ze 25.

Dertig jaar lang leef je wel met het gevoel: “Oh, oh. Wat als een bank mij weer vindt?” Die dertigjarige periode uit de faillissementswet van die tijd is voorbij en ik kon mijn kinderen en sommige vrienden vertellen wat ik tien jaar had uitgespookt om het hoofd boven water te houden. 😊

Toen ik 71 was, zei mijn vrouw: “Als je nu niet stopt….. dan…”. Huis en haard en bedrijf verkocht. Nu wonen en trekken we door de wereld. Nu gaan wij het zevende jaar in. Mijn vrouw wil werken bij Artsen Zonder Grenzen, dus ik zal straks langere perioden alleen zijn. Daar zie ik tegen op. Maar wie ben ik om tegen haar te zeggen dat ik dat niet wil? Zij is nu 53. En wie begon helemaal nog eens opnieuw na de bankencrisis? Was ik toen niet 50+? Ha, ha. Ja, ik was 50+. Dus daarom steun ik haar met haar studie talen op B-niveau. Na B-niveaus Engels, Nederlands en Duits gehaald te hebben, moet zij helaas een B-diploma Frans halen voor een baan bij AZG.

Het wordt tijd dat ik stop. Deze brief is uit opkomende emoties geschreven door het lezen van jouw interview in de NRC en het faillissement van jouw vader. Wel een rommelige brief vrees ik. Ik studeer veel momenteel. Geen pensioen en weinig AOW, dus werk ik nog steeds vele uren per dag om een 2.500 per maand binnen te halen. Dat lukt. Ik ben een gelukkig mens met 4 kinderen, 5 kleinkinderen en een fantastische vrouw voor wie ik veel respect heb. Die nu haar eigen weg gaat na het misschien wel mentor-traject met mij. Ik noem mijzelf een gepokt en gemazelde man die niet meer stuk te krijgen is. Met uitzondering van ellende voor mijn geliefden uiteraard.

Ik hoop dat jouw boek heel veel verkocht wordt. En ik begin zo gauw mogelijk jouw boek te lezen. Ik voel mij verwant met jouw vader. Gescheiden van zijn land en vee en alles wat bij het boer-zijn behoord. Wellicht was ook zijn vader boer.

Groet, Jan en Nikolett

Nu: Portugal, zaterdag 28 maart 2026

PS 1 Waarom stemmen zoveel mensen rechts? 20%? De helft is een proteststem, lijkt me. Ik zal nooit stemmen op Wilders. Maar wel op een partij die “anti” is in de tijdsperiode dat je je in de steek gelaten voelt. Zoals toentertijd Fré Meis van de CPN in Nederland.

PS 2 Vaak probeerde de Sociale Dienst om de kinderen uit huis te halen. Maar mijn vader vocht als een leeuw voor ons met ingezonden stukken in het Nieuwsblad van het Noorden. Motief? We waren armoedig gekleed wellicht. Want mijn vader rookte niet, dronk geen alcohol, sloeg ons niet. En hij had vaak een tweede klus erbij: mesthopen met de mestvork uit elkaar strooien. Hij leerde ons allerlei praktische dingen. Een vader die twee keer in de oorlog tewerkgesteld werd in Duitsland en 2 keer vluchtte. En die in de laatste oorlogsmaanden een hut in het bos had gebouwd om niet opnieuw gepakt te worden. En die arme moeder hield van ons, ondanks dat ze bijna altijd in verwachting was. Iedere 18 maanden een kind baren. Eigenlijk verschrikkelijk.